آیا شاخص BMI برای تعیین وزن مطلوب کافی است؟

دو دست دارای متر و شیرینی

معمولاً برای تعیین وضعیت اضافه ­وزن و چاقی فرد، از شاخص توده بدنی یا BMI استفاده می ­شود. شاخص توده بدنی پارامتری است که براساس وزن و قد شما محاسبه می­ شود. براساس آن معلوم می­ شود که وزن شما ایده آل است یا طبیعی است یا اضافه وزن دارید و یا چاق هستید. محدوده شاخص BMI به صورت زیر است:

  • کم وزنی = کمتر از 5
  • وزن نرمال = 18.5 – 24.9
  • اضافه وزن = 25 – 29.9
  • چاقی = 30 – 35
  • چاقی شدید = 35 و بیشتر

با این حال، این روش محدودیت‌هایی دارد، مهم‌ترین آن این است که وزن توده عضلانی بدون چربی و میزان چربی بدن شما در این شاخص مشخص نمی ­شود. شاخص BMI برای افراد با قد متوسط 170 سانتی متر می­ تواند معیار خوبی باشد. اما اگر فرد بسیار قد بلندی هستید، مقدار BMI شما به احتمال زیاد نشان دهنده اضافه وزن است؛ در حالی که در واقع وزن شما نرمال است. اگر شما کوتاه قد هستید،  شاخص BMI ممکن است وزن طبیعی نشان دهد اما نیاز به کاهش وزن داشته باشید.

سیب و متر

از طرف دیگر دو نفر با قد و وزن متفاوت می­ توانند BMI یکسانی داشته باشند، حتی اگر مقدار چربی و عضله متفاوتی داشته باشند. مثلا فردی ممکن است حجم عضلانی زیادی داشته باشد اما براساس شاخص BMI اضافه وزن یا حتی چاق در نظر گرفته شود. چون روش BMI فقط بر اساس وزن است بنابراین تفاوت بافت ­ها و تیپ بدنی مشخص نمی­ شود. همچنین یک فرد غیرفعال، کسی که ورزش نمی­ کند و در حالت کلی در وضعیت ناسالم قرار دارد، ممکن است یک BMI بسیار خوب به دست آورد.

هنگامی که فردی وزن اضافه می­ کند و این اضافه وزن به­ دلیل افزایش بافت چربی باشد، در این­ حالت فرد سلامتش در خطر است. از طرف دیگر وقتی یک ورزشکار (یا علاقه مندان به تناسب اندام) به دلیل افزایش توده عضلانی وزن اضافه می کند، این چیز خوبی است. اما هر دو موقعیت از دیدگاه BMI یکسان هستند، چون افزایش وزن منجر به افزایش شاخص BMI می شود. در آرتابالانس علاوه بر شاخص BMI، از شاخص ­های دیگری مانند شاخص ponderal، شاخص توده بدون چربی، شاخص دور کمر به باسن، شاخص دور کمر به قد، شاخص توده نسبی چربی بدن نیز استفاده می­ شود تا دقیق ­تر وزن متناسب شما محاسبه شود.